Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego;
Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych może nastąpić również przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego oraz przez zajęcie wynagrodzenia za pracę. Ponieważ wykonawca z reguły będzie chciał dokonać zabezpieczenia wobec kontrahenta, który nie jest pracownikiem kwestie zajęcia wynagrodzenia za pracę pominę.
Aby skutecznie dokonać zabezpieczenia swojego roszczenia wniosek o jego udzielenie powinien spełniać wymagania pisma procesowego, a także wskazywać sposób zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne również sumę zabezpieczenia. Ponadto, konieczne jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. Jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia składany jest przed wszczęciem postępowania sądowego, wymagane jest też zwięzłe przedstawienie (opisanie) przedmiotu sprawy. Należy pamiętać, że suma żądanego zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia obliczanego razem z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz wraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. Mimo, że w praktyce bywa z tym różnie to sąd powinien rozpoznać wniosek o zabezpieczenie w terminie tygodnia.
Zabezpieczenie przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego
Zajęcia wierzytelności (pieniędzy) obowiązanego na rachunkach bankowych dokonuje się przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących egzekucji z rachunków bankowych, tj. art. 889–893(4) kpc. Składając wniosek o udzielenie zabezpieczenia przez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wierzyciel nie musi szczegółowo wymieniać numerów rachunków obowiązanego ani wskazywać banku, który te rachunki prowadzi, jednak oczywiście, w razie gdy wierzyciel dysponuje taką wiedzą, podanie konkretnych numerów rachunków ze wskazaniem prowadzących je banków na pewno będzie pomocne.
Należy pamiętać, że nawet w razie skutecznego dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego obowiązanemu przysługuje swoiste „koło ratunkowe” – mianowicie, może on wydać dyspozycję przekazania zajętych środków na rachunek depozytowy Ministra Finansów, w ten sposób doprowadzając do upadku zabezpieczenia zgodnie z art. 742 §1 kpc. Do całkowitego upadku zabezpieczenia konieczne jest oczywiście przekazanie na rachunek Ministra Finansów kwoty w wysokości co najmniej odpowiadającej tej która została zajęta.
Szczególną regulację natomiast ustawodawca przewiduje w odniesieniu do zabezpieczenia polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego przedsiębiorcy lub właściciela gospodarstwa rolnego, gdyż taki obowiązany ma uprawnienie do wystąpienia do sądu z wnioskiem, aby sąd ten określił kwoty jakie będą mogły być przez zobowiązanego pobierane w celu opłacenia bieżących wynagrodzeń pracowników, jak również innych bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz ciężarów ustawowych, w tym podatków. Sąd może też określić inny sposób korzystania z zajętego rachunku bankowego.
Zabezpieczenie przez zajęcie innej wierzytelności lub innych praw majątkowych
Udzielając zabezpieczenia w ten sposób sąd powinien wymienić w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia rodzaj tej wierzytelności, w miarę potrzeby tytuł prawny, z którego wierzytelność ta wyniknęła, jak również dłużnika zajętej wierzytelności lub prawa. Powyższe wskazanie jest konieczne, aby komornik, który o zajęciu musi poinformować dłużnika zajętej wierzytelności lub osobę która jest obciążona z zajętego prawa obowiązkiem względem obowiązanego (art. 910 § 1 pkt 2 kpc), wywiązał się ze swojej powinności.
Wykonując udzielone przez sąd zabezpieczenie innej wierzytelności komornik wzywa dłużnika wierzytelności, aby nie uiszczał obowiązanemu należnego od niego świadczenia, a zamiast tego złożył je komornikowi lub na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Jednocześnie z zajęciem wierzytelności komornik wzywa dłużnika tej wierzytelności, aby w ciągu tygodnia złożył on oświadczenie:
1) czy i w jakiej wysokości przysługuje dłużnikowi zajęta wierzytelność, czy też odmawia zapłaty i z jakiej przyczyny;
2) czy inne osoby roszczą sobie prawa do wierzytelności, czy i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się lub toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność oraz czy i o jakie roszczenie została skierowana do zajętej wierzytelności egzekucja przez innych wierzycieli (art. 896 § 2 kpc).
Przedmiotem zajęcia może być również wierzytelność przysługująca obowiązanemu od uprawnionego. Chodzi tu o przypadek, w którym obowiązany – dłużnik z tytułu jednej wierzytelności, jest też wierzycielem swojego wierzyciela wobec innej wierzytelności. Zajęcie takie będzie dokonane z chwilą doręczenia uprawnionemu – powodowi wezwania komornika do nieuiszczania należnego mu świadczenia pozwanemu – obowiązanemu.
Na czym mogę się zabezpieczyć ?
Przedmiotem zabezpieczenia mogą być prawa z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku w rozumieniu Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy instrumentami tymi są:
1) papiery wartościowe;
2) niebędące papierami wartościowymi:
a) tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania,
b) instrumenty rynku pieniężnego,
c) różne rodzaje opcji, kontraktów terminowych, swapów, umów forward na stopę procentową, oraz inne instrumenty pochodne,
d) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego,
e) kontrakty na różnicę,
f) uprawnienia do emisji.
Wykonując postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia przez zajęcie instrumentów finansowych dopuszczonych do publicznego obrotu komornik zawiadamia uprawnionego, że nie wolno mu odbierać żadnego świadczenia, ani rozporządzać, z wyjątkiem zleceń, o których mowa w art. 911(8) § 2 kpc, zajętymi wartościami zebranymi na rachunku czy instrumentami finansowymi. Komornik wzywa też prowadzący działalność maklerską podmiot, u którego dłużnik ma rachunek, aby ten nie wypłacał dłużnikowi ulokowanych na jego rachunku pieniędzy, ani nie wykonywał dyspozycji dłużnika, z wyjątkiem zleceń, o których mowa w § 2, zamiast tego nakazując mu, aby wydał komornikowi lub złożył na rachunek depozytowy Ministra Finansów zajęte sumy pieniężne do wysokości zabezpieczonej należności.
Jeżeli chodzi o wspomniany wyżej wyjątek art. 911(8) §2 kpc to jest to regulacja, która zezwala obowiązanemu, w terminie 3 miesięcy od daty zajęcia, aby zlecił on sprzedaż zajętych instrumentów finansowych, przy założeniu, że uzyskana ze sprzedaży kwota zostanie umieszczona na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Jeżeli kwota ta będzie wpłacona w wysokości wystarczającej na pokrycie sumy zabezpieczenia, zabezpieczenie upada.
